Jak radzić sobie z wieloma diagnozami i odnaleźć wewnętrzny spokój?

Współczesna psychiatria i psychoterapia coraz częściej mierzą się z wyzwaniem współwystępowania zaburzeń (comorbidity). Okazuje się, że rzadko kiedy pacjent zmaga się z jedną, „czystą” jednostką chorobową. Zamiast tego, często obserwujemy złożony obraz, w którym nerwica lękowa, depresja i np. ADHD wzajemnie się napędzają i potęgują cierpienie.

Z wywiadu z psychoterapeutką poznawczo-behawioralną, Karoliną Kołażyk, dla kanału Stan Zdrowia, wyłaniają się kluczowe zasady pracy z tymi wyzwaniami.

Współwystępowanie zaburzeń. Od czego zacząć leczenie?

Kluczową zasadą w przypadku wielu współistniejących trudności jest to, że nie ma ważniejszego i mniej ważnego zaburzenia.

Zawsze zaczynamy od leczenia tego, które dostarcza nam najwięcej cierpienia, obniża komfort życia i najbardziej utrudnia codzienne funkcjonowanie.

Jeśli np. niezdiagnozowane ADHD przez lata prowadziło do narastania lęku i finalnie wyczerpującej depresji, priorytetem może być stabilizacja stanu depresyjnego i lękowego. Jest to konieczne, ponieważ niestabilny stan emocjonalny (głęboki kryzys, silne lęki) uniemożliwia pacjentowi korzystanie z narzędzi terapeutycznych i efektywną pracę nad np. strategiami radzenia sobie z ADHD.

Ciało w centrum uwagi: Emocje to fizjologia

Psychoterapia to nie tylko „gadanie”. Terapia Poznawczo-Behawioralna (CBT) kładzie duży nacisk na to, jak myśli i emocje manifestują się w ciele.

• Emocje mają podłoże fizjologiczne. Każda emocja wywołuje w ciele reakcję (napięcie, bicie serca, ból).
• Tłumienie emocji sprawia, że te nie wyrażone ładunki energetyczne kumulują się. Prowadzi to do objawów psychosomatycznych (bóle żołądka, problemy z ciśnieniem) – jest to zjawisko określane czasem jako „choroby emocji”.
• Współpraca ze specjalistami jest niezbędna. Objawy psychiczne mogą mieć też podłoże fizjologiczne (np. niedobory pierwiastków, problemy z tarczycą), dlatego konieczne jest wykluczenie przyczyn medycznych przed rozpoczęciem terapii.

ADHD: Modny MIT vs. rzeczywisty koszt

Wzrost diagnoz ADHD nie jest „modą”, ale efektem wzrostu świadomości na temat jego różnych podtypów (zwłaszcza tego z przewagą zaburzeń uwagi, który jest częstszy u kobiet).

Wiele osób z niezdiagnozowanym ADHD wypracowuję w sobie strategię nadkompensacji (np. nadmierny perfekcjonizm, sztywna organizacja). Choć z zewnątrz wygląda to na sukces, wewnątrz prowadzi do ogromnego kosztu emocjonalnego, przewlekłego zmęczenia i wypalenia. W CBT kluczowe jest uświadomienie sobie tego kosztu, aby zastąpić te wyczerpujące strategie zdrowszymi nawykami.

Narzędzia do samoregulacji: Uważność i ruch

W Terapii CBT pacjenci uczą się konkretnych, praktycznych narzędzi do zarządzania układem nerwowym, który w dzisiejszym, przebodźcowanym świecie, często funkcjonuje w trybie „walcz lub uciekaj”.

• Uważność (Mindfulness): Wystarczy kilka  minut dziennie, by włączyć zmysły podczas rutynowych czynności (np. picia kawy), co pomaga zakotwiczyć się w chwili obecnej i odciążyć układ nerwowy.
• Aktywność Fizyczna: Ruch jest formą „mindfulness therapy”, ponieważ skupia uwagę na ciele, a nie na rozpamiętywaniu. Pomaga również regulować emocje, zmniejszając napięcie w ciele.

Jak wybrać ścieżkę terapii?

Wybór ścieżki terapeutycznej jest tak samo ważny, jak decyzja o podjęciu leczenia.

Masz prawo prosić o pomoc

Najważniejszy wniosek płynący z rozmowy to normalizacja cierpienia i szukania wsparcia.

„Jeżeli czuję jakiekolwiek cierpienie, niezależnie od tego, co mówi moje środowisko, to mam prawo prosić o pomoc i mam prawo korzystać z pomocy.”

Jeśli czujesz, że Twój komfort życia się obniżył  masz prawo zadbać o siebie. Nie musisz zmagać się z tym sam/a.