Depresja oraz uzależnienia (od alkoholu, substancji psychoaktywnych, leków czy zachowań) to poważne problemy zdrowia psychicznego, które współwystępują bardzo często. Ich relacja jest złożona. Jedno może być przyczyną drugiego lub skutkiem nieleczonego zaburzenia. Szacuje się, że nawet połowa osób uzależnionych od alkoholu doświadcza również objawów depresyjnych, a wiele osób cierpiących na depresję sięga po substancje psychoaktywne jako formę radzenia sobie z emocjonalnym bólem.

Dlaczego depresja i uzależnienia tak często idą w parze? Powodów jest kilka:

• Depresja sprzyja sięganiu po substancje uzależniające. Alkohol czy inne środki mogą doraźnie łagodzić objawy takie jak smutek, napięcie, lęk czy bezsenność. Niestety, przynoszą tylko krótkotrwałą ulgę, a w dłuższej perspektywie pogłębiają problemy.
• Uzależnienia mogą prowadzić do depresji. Regularne spożywanie alkoholu i innych substancji wpływa negatywnie na gospodarkę neuroprzekaźników w mózgu (m.in. serotoniny i dopaminy), co zaburza regulację nastroju i zwiększa ryzyko wystąpienia epizodów depresyjnych.
• Wspólne podłoże biologiczne i psychiczne. W przypadku wielu osób występuje genetyczna lub neurobiologiczna podatność na oba zaburzenia. Wspólne są też czynniki środowiskowe, takie jak trauma, stres czy brak wsparcia społecznego.

Czym jest depresja poalkoholowa?
Depresja poalkoholowa jest istotnym zjawiskiem, które jest sporadycznie omawiane. To stan depresyjny, który pojawia się najczęściej od 24 do 72 godzin po spożyciu alkoholu, zwłaszcza w większych ilościach. Dotyczy nie tylko osób uzależnionych, ale także może wystąpić u osób okazjonalnie pijących. Depresja poalkoholowa wiąże się z tzw. „alkoholowym dołem”. Nagłym obniżeniem nastroju, wyraźnym lękiem, drażliwością, brakiem energii i trudnościami z koncentracją. Dodatkowo, u osób z niską tolerancją na stres emocjonalny może pojawić się silne poczucie winy, bezradności lub rezygnacji.

Najczęstsze objawy depresji poalkoholowej:

• wyraźne obniżenie nastroju, nawet bez wyraźnego powodu
• silny lęk, napięcie, niepokój wewnętrzny
• drażliwość, płaczliwość
• zaburzenia snu (bezsenność lub nadmierna senność)
• trudności z koncentracją i pamięcią
• brak energii, spadek motywacji
• poczucie winy, niskie poczucie własnej wartości
• w skrajnych przypadkach – myśli samobójcze

Leczenie depresji i uzależnień – potrzebne podejście dwutorowe
W sytuacji, gdy depresja i uzależnienie współistnieją, skuteczna pomoc wymaga równoległego leczenia obu zaburzeń. Leczenie tylko jednego z nich zwykle nie przynosi trwałej poprawy, ponieważ jedno podtrzymuje lub nasila drugie.

Najskuteczniejsze podejście to:

• psychoterapia indywidualna lub grupowa – ważne, aby przed podjęciem decyzji o formie terapii skontaktować się wcześniej z lekarzem psychiatrą.
• farmakoterapia – odpowiednio dobra może dać nam przestrzeń do tego by świadomie brać udział w terapii
• wsparcie w leczeniu uzależnień – są pacjenci, którzy lepiej reagują na programy terapeutyczne, grupy wsparcia, warsztaty rozwoju emocjonalnego

Dla wielu osób kluczowe okazuje się także objęcie pomocą całego systemu rodzinnego, który również często doświadcza skutków współuzależnienia i przeciążenia emocjonalnego.

Kiedy szukać pomocy?
Jeśli po alkoholu odczuwasz obniżony nastrój, silny lęk lub poczucie bezsensu i nawet jeśli wcześniej nie podejrzewałeś u siebie depresji to może być sygnał ostrzegawczy. Nie warto tego bagatelizować ani tłumaczyć jako „gorszy dzień” po imprezie. Powtarzające się epizody depresji poalkoholowej mogą wskazywać na początki uzależnienia lub ujawniające się zaburzenia nastroju.

Jak możemy pomóc w Vertimed?
W naszej placówce oferujemy kompleksową pomoc w zakresie:
✔️ diagnozy depresji i zaburzeń nastroju
✔️ terapii indywidualnej i konsultacji psychoterapeutycznych
✔️ leczenia uzależnień (alkohol, leki, uzależnienia behawioralne)
✔️ wsparcia psychiatrycznego i prowadzenia farmakoterapii
✔️ pomocy również dla rodzin osób uzależnionych

Nie czekaj, aż będzie „naprawdę źle”. Wczesna interwencja może znacznie poprawić Twój komfort życia.